- Sprawdzone sukcesy w prawie gospodarczym i skupie zadłużonych spółek – Bladowski.Legal /
- Blog /
-
Aktywa w bilansie to byt bardzo kreatywny
Aktywa w bilansie to byt bardzo kreatywny

Aktywa w bilansie to byt bardzo kreatywny – ujęcie prawniczo-ekonomiczne.
Wprowadzenie.
W praktyce obrotu gospodarczego aktywa bilansowe, mimo pozornej precyzji definicyjnej i wymogów formalnych, stanowią niejednokrotnie obszar podatny na znaczną kreatywność rachunkową i interpretacyjną.
O ile bilans, jako jeden z podstawowych elementów sprawozdania finansowego, ma pełnić funkcję dokumentu wiernie odwzorowującego sytuację majątkową jednostki, o tyle jego struktura – zwłaszcza w zakresie ujmowania i wyceny aktywów – umożliwia uzyskanie określonego wizerunku finansowego, niekoniecznie odpowiadającego rzeczywistości ekonomicznej.
Pojęcie aktywów w ujęciu prawnym i rachunkowym.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy o rachunkowości, aktywa to „kontrolowane przez jednostkę zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń, które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych”.
Definicja ta, choć z pozoru jednoznaczna, zostawia szerokie pole dla interpretacji, zarówno w zakresie pojęcia „kontroli”, jak i „korzyści ekonomicznych”.
W prawie bilansowym nie występuje bezpośredni odpowiednik regulacyjny znany z prawa cywilnego (np. własność, posiadanie), a dominujące znaczenie ma kryterium kontroli ekonomicznej.
Tym samym, aktywa mogą być ujmowane w bilansie, mimo że formalnie nie są własnością jednostki, lecz przynoszą jej wymierne korzyści, jak ma to miejsce np. w przypadku leasingu finansowego czy prawa do użytkowania aktywów niematerialnych.
Kreatywność w zakresie kwalifikacji i wyceny aktywów.
1. Wartości niematerialne i prawne.
To najbardziej podatna na nadużycia i „kreatywność” kategoria aktywów. Wycena znaków towarowych, know-how, wartości firmy (goodwill), licencji, patentów – w praktyce często nie odzwierciedla ich rzeczywistej wartości rynkowej, a jedynie służy „optymalizacji” struktury aktywów w celu poprawy wskaźników wypłacalności, płynności czy wiarygodności kredytowej.
Przenoszenie własności IP między podmiotami powiązanymi w celu stworzenia sztucznej wartości bilansowej to częsta technika w ramach tzw. inżynierii finansowej.
2. Należności długoterminowe i krótkoterminowe.
Wycena należności, szczególnie spornych lub przeterminowanych, stanowi kolejny obszar nadużyć. Często są one utrzymywane w bilansie po wartości nominalnej, mimo braku realnych perspektyw ich wyegzekwowania.
Przesuwanie terminu zapadalności, refinansowanie lub kompensaty wewnątrz grupy kapitałowej pozwalają sztucznie zawyżać wartość aktywów i maskować rzeczywisty poziom ryzyka kredytowego.
3. Zapasy i środki trwałe.
Wycena zapasów na bazie cen historycznych, a nie realnej wartości rynkowej, może prowadzić do znacznego przeszacowania pozycji aktywów. W przypadku środków trwałych dochodzi do podobnych zjawisk – ich amortyzacja bywa rozciągana lub wręcz czasowo zawieszana, szczególnie w okresach pogarszającej się płynności jednostki.
Bilans a rzeczywistość ekonomiczna – aspekty prawne.
Choć ustawa o rachunkowości i Krajowe Standardy Rachunkowości wprowadzają szereg zasad ostrożności i wymogów dokumentacyjnych, ich realna skuteczność w zapobieganiu kreatywnej rachunkowości jest ograniczona.
Prawo nie nadąża za złożonością struktur holdingowych i transakcji wewnątrzgrupowych.
W kontekście odpowiedzialności zarządu – zarówno cywilnoprawnej (art. 293 i 483 KSH), jak i karnej (art. 303 i nast. Kodeksu karnego) – dopuszczenie do ujmowania w bilansie aktywów nieistniejących lub wycenianych w sposób rażąco zawyżony może skutkować zarzutem działania na szkodę spółki, nierzetelnego prowadzenia ksiąg rachunkowych lub oszustwa bilansowego.
Skutki praktyczne: inwestorzy, wierzyciele, skup spółek.
Z punktu widzenia inwestora, wierzyciela czy podmiotu nabywającego zadłużoną spółkę, kluczowe jest, by analizować bilans nie w sposób literalny, ale funkcjonalny.
Często „aktywa” są jedynie bilansem iluzorycznym, szczególnie w przypadku spółek zmierzających ku upadłości, objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym lub planowanych do przejęcia w procedurze skupu spółek z problemami.
Audyt przedtransakcyjny (due diligence), obejmujący analizę jakościową aktywów, powinien zawsze weryfikować:
- faktyczną możliwość realizacji należności i zapasów,
- powiązania osobowe i kapitałowe w transakcjach kreujących aktywa,
- dokumentację prawną potwierdzającą prawa do wartości niematerialnych.
Wnioski i rekomendacje.
Bilans, jako formalne sprawozdanie finansowe, nie powinien być traktowany jako obiektywny obraz sytuacji ekonomicznej spółki, lecz jako konstrukcja podlegająca szerokiej gamie założeń, interpretacji i – niestety – manipulacji.
Kluczowe jest zatem krytyczne podejście do pozycji aktywów oraz stosowanie nie tylko formalnych kryteriów oceny, ale także prawniczo-ekonomicznej weryfikacji stanu faktycznego.
Prawne i finansowe bezpieczeństwo obrotu wymaga zmiany kultury sprawozdawczości – od formalizmu ku rzetelności. Do tego czasu – jak głosi tytuł niniejszego opracowania – aktywa w bilansie pozostaną bytem niezwykle kreatywnym.
Klauzula prawna:
Bladowski.Legal sp.j. nie świadczy usług doradztwa inwestycyjnego ani zarządzania aktywami. Nie oferujemy publicznie jakichkolwiek instrumentów finansowych. Strona pełni wyłącznie funkcję informacyjną.
Chroń siebie, swój majątek i swoją rodzinę.
Zapraszamy do lektury naszego poradnika.
Zapoznaj się z naszymi Praktyczne narzędziami do ochrony majątku oraz Ofertą
Skontaktuj się z nami przez formularz kontaktowy lub odwiedź sekcję Strefa Eksperta, by poznać więcej praktycznych porad.
Autor: Błażej Bladowski – ekspert w zakresie ochrony majątku, prawa egzekucyjnego i antywindykacji.
Przeglądaj inne artykuły

Jak stracić mieszkanie w obecności notariusza i agenta nieruchomości.

art. 299 KSH w praktyce

Sztuczki prawne i obejścia art. 233 KSH

Alternatywa dla upadłości

Ukrywanie majątku

Między teorią a praktyką (art. 299 KSH i nie tylko)

Jak zabezpieczyć swój majątek jako członek zarządu spółki z o.o.?

Odpowiedzialność majątkowa członka zarządu

Czy art. 299 KSH jest niekonstytucyjny? Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 4/21

Zgłoszenie upadłości czy Orzeczenie upadłości przez sąd? oto jest pytanie.

Blokowanie działań komorniczych

Czy Twoja spółka jest już niewypłacalna?

Jak legalnie sprzedać spółkę z długami i nie odpowiadać z art. 299 k.s.h.?

Ukrywanie majątku przed komornikiem a art. 300 Kodeksu karnego.

Boisz się wyniszczających kontroli z US, UKS, ZUS, PIP, PIH?

Antywindykacja w praktyce

„Kilka słów o 299 k.s.h.” – czyli jak naprawdę działa

Artykuł 183 § 1 k.p.k. – Tarcza ochronna dla świadka będącego członkiem zarządu

Unikanie VAT przez próg obrotowy

Sztuczki prawne i obejścia art. 233 K.s.h. roku 2025

Jak „trzy siódemki” (art. 777 k.p.c.) dają iluzoryczną ochronę na rynku nieruchomości

„Trzy siódemki”, czyli art. 777 k.p.c. – fikcyjna ochrona, realne ryzyko.

Checklista: due diligence aktywów bilansowych - Ochrona przed art. 299 K.s.h.

Prowadzenie spółki bez zarządu: konstrukcja prawna w służbie ograniczenia odpowiedzialności

Notariusz prawdę powie.

Czy wiesz jak są pompowane akcje spółek giełdowych.

Komornicy

Oddłużanie Spółek

Optymalizacja oparta na silniku spółki jawnej i prostej spółki akcyjnej.

Windykacja KRUK i inni w pigułce.

Komornicy Poborcy Windykatorzy, znam ich wszystkich! Intelektualnie ni pies ni wydra.

Prosta Spółka Akcyjna w dobrych rękach to skuteczny wehikuł, nie tylko optymalizacyjny.

Wpływ kapitału, majątku i innych praw majątkowych na odpowiedzialność zarządu zobowiązania część 2

Sprawdź Checklistę: Czy członek zarządu odpowiada z art. 299 KSH?

Wpływ kapitału, majątku i innych praw majątkowych na odpowiedzialność zarządu zobowiązania część 1

Zarząd Powierniczy

Sprzedaż spółki z długami a odpowiedzialność zarządu – co warto wiedzieć?

Typowy scenariusz: „Jeszcze tylko trzy pisma i jedno zażalenie…”

Bo faktur się nie płaci

Czym są aktywa i ich wpływ na bilans? a co za tym idzie na 233/299/586 K.s.h

Dlaczego warto unikać firm „pomagających” w regulowaniu zadłużeń?

Optymalizacja spółek – legalność, ustawodawstwo, metody

Upadłość – Zgłoszenie wniosku czy ogłoszenie upadłości przez Sąd?

299 k.s.h – Niekończąca się opowieść …

Życzenia Świąteczno Noworoczne cz.2

W krainie absurdu cz.1

Zadłużona spółka to nie tylko 299 ksh, ale i przerażający art. 586 ksh ;)

Życzenia świąteczne od kancelarii bladowski.legal cz.1

Skup spółek – procedury, formalności, etapy.

Procedury prawne i finansowe w procesie skupu spółek zadłużonych

Formy prawne spółek a ochrona majątku

Skup spółek zadłużonych: kluczowe aspekty analizy finansowej i przeniesienia praw

Szukasz w internecie faktów i mitów o art.586 k.s.h. Spokojnie! Nie znajdziesz!

Ograniczenie odpowiedzialności zarządu za zobowiązania

Umowa kupna-sprzedaży spółki zadłużonej

Spokojnie to tylko upadłość

Skup spółek zadłużonych: Fakty i mity cz.3

Skup spółek zadłużonych: Fakty i mity cz.2

Skup spółek zadłużonych: Fakty i mity cz.1

299 ksh niekonstytucyjne

Kupujemy Zadłużoną Spółkę cz.2 Windykatornia Simplex sp. z o.o. ze Słupska

Kupujemy Zadłużoną Spółkę Windykatornia Simplex sp. z o.o. ze Słupska

Pytania i Odpowiedzi

Notariusza "warto" posłuchać

Jestem kimś pracuję w US i mam braki w wykształceniu podstawowym

Odpowiedzialność prezesa zarządu w spółce z o.o. – mity i realia prawne

CZYM SĄ AKTYWA I ICH WPŁYW NA BILANS? A CO ZA TYM IDZIE NA 233/299/586 K.S.H

Majątek spółki w kontekście art. 586 ksh

Majątek spółki a bezskuteczność egzekucji – art. 233/299/586 KSH

Likwidacja poprzez sprzedaż spółki

Zawyżanie wartości spółki przez aktywa

Presja wierzycieli

KAPITAŁ ZAKŁADOWY

586 ksh

Zawyżanie wartości spółki

ZALEŻNOŚĆ: MAJĄTEK, A UPADŁOŚĆ

Jestem członkiem zarządu dużej, upadającej spółki. Jak mogę ją optymalizować?

Odpowiedzialność majątkowa członka zarządu w kontekście upadłości spółki

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych

Odpowiedzialność Zarządu za zobowiązania – to już staje się nudne.

Art. 299 ksh to temat rzeka…

Jestem kimś pracuję w US! Mam braki w wykształceniu podstawowym.

Koszt Upadłości

Pochlebstwa płynące z ZUS-u dla nas – za dobrze wykonywaną pracę :)

Upadłość Spółki 2025

Proces restrukturyzacji spółki wiąże się z przejęciem jej udziałów - co pozwala unikać 299 K.s.h.

Kompleksowa obsługa rejestracji spółek w Krajowym Rejestrze Sądowym

Utworzenie na bazie przedsiębiorstwa w likwidacji nowego podmiotu, wykorzystującego potencjał spółki

Nabywamy spółki po przeanalizowaniu wstępnym dokumentacji finansowej

Nasze działanie pozwoli :uchronić się przed orzeczeniem zakazu prowadzenia działalności gospodarczej

Ochronie przed konsekwencjami wynikającymi z art. 299 K.s.h, oraz art. 21 Prawa upadłościowego

Chronimy majątek prywatny przed wierzycielami i komornikiem

RESTRUKTURYZACJA w 2025 opiera się przede wszystkim na : Występowaniu jako zarząd kryzysowy

Artykuł 299 ksh - fakty i mity

Czym jest prosta spółka akcyjna?

Innowacyjne strategie biznesowe: jak zwiększyć konkurencyjność firmy konsultingowej

Jak uniknąć pułapek w prowadzeniu spółki 2025

Jak skutecznie opracować strategię biznesową dla rozwoju firmy

Innowacyjne strategie rozwoju biznesu: jak wykorzystać nowe technologie?