- Sprawdzone sukcesy w prawie gospodarczym i skupie zadłużonych spółek – Bladowski.Legal /
- Blog /
-
Prowadzenie spółki bez zarządu: konstrukcja prawna w służbie ograniczenia odpowiedzialności
Prowadzenie spółki bez zarządu: konstrukcja prawna w służbie ograniczenia odpowiedzialności

Prowadzenie spółki bez zarządu: konstrukcja prawna w służbie ograniczenia odpowiedzialności udziałowców i członków zarządu.
Wprowadzenie.
W polskim porządku prawnym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.) jest uznawana za jedną z najczęściej wybieranych form prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na oferowaną ograniczoną odpowiedzialność wspólników.
Jednakże, konstrukcja ta nie eliminuje całkowicie ryzyka odpowiedzialności członków zarządu — w szczególności na gruncie art. 299 Kodeksu spółek handlowych (k.s.h.). Pojawia się zatem pytanie: czy możliwe jest prowadzenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w sposób minimalizujący lub wręcz eliminujący odpowiedzialność majątkową zarówno członków zarządu, jak i udziałowców?
W praktyce wykształciły się mechanizmy zarządzania spółką bez zarządu, w szczególności bez aktywnego prezesa, przy wykorzystaniu instytucji prokury lub pełnomocnictwa.
Poniżej przedstawiamy analizę prawną tej konstrukcji oraz jej implikacje dla ograniczenia ryzyk majątkowych.
1. Istota zarządu jako organu spółki z o.o. i jego odpowiedzialność.
Zgodnie z art. 201 § 1 k.s.h., spółka z o.o. jest reprezentowana i prowadzona przez zarząd.
Członkowie zarządu mogą ponosić odpowiedzialność osobistą za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja wobec niej okaże się bezskuteczna (art. 299 § 1 k.s.h.).
W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy członek zarządu nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczął postępowania restrukturyzacyjnego.
Dodatkowo, członkowie zarządu mogą również ponosić odpowiedzialność podatkową (art. 116 Ordynacji podatkowej) oraz karną skarbową. W obliczu tak szerokiej palety potencjalnych sankcji prawnych, zasadne staje się poszukiwanie rozwiązań, które umożliwiają wyłączenie aktywnego udziału członków zarządu w bieżącym prowadzeniu spraw spółki bez naruszenia przepisów prawa.
2. Prowadzenie spółki bez aktywnego zarządu – luka systemowa czy dopuszczalna praktyka?
Pomimo obligatoryjności istnienia zarządu jako organu (art. 201 § 1 k.s.h.), ustawa nie przewiduje sankcji za czasowy brak obsady tego organu. Sąd rejestrowy może, na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, wezwać spółkę do uzupełnienia braków w składzie organu i – w razie braku reakcji – nałożyć grzywnę lub nawet ustanowić kuratora.
Niemniej, do momentu takiej interwencji, spółka funkcjonuje w stanie swoistego organicznego zawieszenia, którego nie należy mylić z bezczynnością prawną.
Brak zarządu nie oznacza bowiem automatycznego paraliżu funkcjonowania spółki. W praktyce dopuszczalne i stosowane są mechanizmy powierzania bieżącego prowadzenia spraw spółki ustanowionym pełnomocnikom lub prokurentom.
Co istotne, osoby te nie podlegają reżimowi odpowiedzialności z art. 299 k.s.h., co czyni je atrakcyjnym narzędziem ograniczenia ryzyk majątkowych.
3. Prokura i pełnomocnictwo jako narzędzia zarządzania bez zarządu.
Prokura, jako szczególny rodzaj pełnomocnictwa handlowego (art. 109¹ § 1 k.c.), może zostać udzielona przez zarząd – co jednak rodzi komplikacje w przypadku jego braku.
Niemniej, jeżeli prokura została udzielona jeszcze przez poprzedni skład zarządu, może ona obowiązywać nawet po ustaniu mandatu zarządu (choćby czasowo), dopóki nie zostanie skutecznie odwołana.
Prokurent może reprezentować spółkę w niemal pełnym zakresie czynności sądowych i pozasądowych, z wyjątkiem zbywania i obciążania nieruchomości, o ile nie przewidziano inaczej (art. 109³ k.c.).
Co istotne, prokurent nie ponosi odpowiedzialności subsydiarnej względem spółki, nie ciąży na nim również:obowiązek zgłaszania wniosków restrukturyzacyjnych czy upadłościowych.
3.2. Pełnomocnik handlowy – elastyczne uzupełnienie struktury decyzyjnej.
Alternatywą dla prokury jest ustanowienie pełnomocnika z szerokim zakresem umocowania, np. pełnomocnika ogólnego. Pełnomocnictwo może obejmować zarówno reprezentację, jak i prowadzenie spraw wewnętrznych spółki, z wyłączeniem czynności zastrzeżonych ustawowo dla zarządu.
Taki pełnomocnik może w praktyce wykonywać bieżącą działalność operacyjną bez angażowania członków zarządu.
Ważne: pełnomocnictwo może zostać udzielone również przez zgromadzenie wspólników, jeżeli statut spółki tak stanowi, lub w sytuacji uprzedniego udzielenia przez zarząd działający in abstracto (np. pro forma przed złożeniem rezygnacji).
4. Konstrukcja spółki „bez prezesa” – przykładowy model działania.
W praktyce wykształcił się model działania spółek, w których:
- Zarząd zostaje powołany formalnie, lecz nie wykonuje czynności operacyjnych (np. rezygnacja po ustanowieniu pełnomocnika/prokurenta).
- Spółką zarządza w praktyce wyłącznie prokurent lub pełnomocnik handlowy, który posiada szerokie umocowanie do reprezentacji i prowadzenia spraw spółki.
- Wspólnicy nie zasiadają w zarządzie, ograniczając swoją odpowiedzialność wyłącznie do wysokości wniesionych wkładów.
- Członkowie zarządu, którzy zrezygnowali, nie ponoszą ryzyka odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. (przy zachowaniu należytej staranności przy wyjściu ze spółki).
- Spółka nie jest de facto kierowana przez osoby zobowiązane do zgłaszania upadłości, co istotnie komplikuje wykazanie przesłanek do pociągnięcia kogokolwiek do odpowiedzialności za zaniechanie takiego zgłoszenia.
5. Ryzyka i ograniczenia modelu spółki bez zarządu.
Należy podkreślić, że powyższy model, choć legalny,
nie pozostaje całkowicie wolny od ryzyk:
- Sąd rejestrowy może nałożyć obowiązek uzupełnienia braków w składzie organu.
- W razie postępowań sądowych lub administracyjnych, brak zarządu może komplikować kwestie reprezentacji.
- Organy państwowe mogą próbować przypisać wspólnikom lub pełnomocnikom status de facto zarządzających, co może prowadzić do zastosowania odpowiedzialności „przebijającej zasłonę korporacyjną” (por. orzecznictwo dotyczące odpowiedzialności rzeczywistych decydentów spółek).
- Prokura wygasa z chwilą wykreślenia ostatniego członka zarządu z rejestru (vide: stanowisko judykatury i praktyki KRS).
Wnioski.
Model prowadzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością bez aktywnego zarządu, przy wykorzystaniu prokury lub pełnomocnictwa handlowego, stanowi efektywne narzędzie optymalizacji ryzyk prawnych i majątkowych.
Choć konstrukcja ta opiera się na elastycznym wykorzystaniu obowiązujących przepisów, wymaga precyzyjnego zaplanowania oraz ostrożności przy zmianach personalnych i formalnych.
Z perspektywy praktyki prawa gospodarczego, model „spółki bez prezesa” może być atrakcyjny dla inwestorów, funduszy oraz struktur holdingowych, pod warunkiem należytego zarządzania ryzykiem rejestracyjnym i procesowym.
Klauzula prawna:
Bladowski.Legal sp.j. nie świadczy usług doradztwa inwestycyjnego ani zarządzania aktywami. Nie oferujemy publicznie jakichkolwiek instrumentów finansowych. Strona pełni wyłącznie funkcję informacyjną.
Chroń siebie, swój majątek i swoją rodzinę.
Zapraszamy do lektury naszego poradnika.
Zapoznaj się z naszymi Praktyczne narzędziami do ochrony majątku oraz Ofertą
Skontaktuj się z nami przez formularz kontaktowy lub odwiedź sekcję Strefa Eksperta, by poznać więcej praktycznych porad.
Autor: Błażej Bladowski – ekspert w zakresie ochrony majątku, prawa egzekucyjnego i antywindykacji.
Przeglądaj inne artykuły

Jak stracić mieszkanie w obecności notariusza i agenta nieruchomości.

art. 299 KSH w praktyce

Sztuczki prawne i obejścia art. 233 KSH

Alternatywa dla upadłości

Ukrywanie majątku

Między teorią a praktyką (art. 299 KSH i nie tylko)

Jak zabezpieczyć swój majątek jako członek zarządu spółki z o.o.?

Odpowiedzialność majątkowa członka zarządu

Czy art. 299 KSH jest niekonstytucyjny? Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 4/21

Zgłoszenie upadłości czy Orzeczenie upadłości przez sąd? oto jest pytanie.

Blokowanie działań komorniczych

Czy Twoja spółka jest już niewypłacalna?

Jak legalnie sprzedać spółkę z długami i nie odpowiadać z art. 299 k.s.h.?

Ukrywanie majątku przed komornikiem a art. 300 Kodeksu karnego.

Boisz się wyniszczających kontroli z US, UKS, ZUS, PIP, PIH?

Antywindykacja w praktyce

„Kilka słów o 299 k.s.h.” – czyli jak naprawdę działa

Artykuł 183 § 1 k.p.k. – Tarcza ochronna dla świadka będącego członkiem zarządu

Unikanie VAT przez próg obrotowy

Sztuczki prawne i obejścia art. 233 K.s.h. roku 2025

Jak „trzy siódemki” (art. 777 k.p.c.) dają iluzoryczną ochronę na rynku nieruchomości

„Trzy siódemki”, czyli art. 777 k.p.c. – fikcyjna ochrona, realne ryzyko.

Checklista: due diligence aktywów bilansowych - Ochrona przed art. 299 K.s.h.

Aktywa w bilansie to byt bardzo kreatywny

Notariusz prawdę powie.

Czy wiesz jak są pompowane akcje spółek giełdowych.

Komornicy

Oddłużanie Spółek

Optymalizacja oparta na silniku spółki jawnej i prostej spółki akcyjnej.

Windykacja KRUK i inni w pigułce.

Komornicy Poborcy Windykatorzy, znam ich wszystkich! Intelektualnie ni pies ni wydra.

Prosta Spółka Akcyjna w dobrych rękach to skuteczny wehikuł, nie tylko optymalizacyjny.

Wpływ kapitału, majątku i innych praw majątkowych na odpowiedzialność zarządu zobowiązania część 2

Sprawdź Checklistę: Czy członek zarządu odpowiada z art. 299 KSH?

Wpływ kapitału, majątku i innych praw majątkowych na odpowiedzialność zarządu zobowiązania część 1

Zarząd Powierniczy

Sprzedaż spółki z długami a odpowiedzialność zarządu – co warto wiedzieć?

Typowy scenariusz: „Jeszcze tylko trzy pisma i jedno zażalenie…”

Bo faktur się nie płaci

Czym są aktywa i ich wpływ na bilans? a co za tym idzie na 233/299/586 K.s.h

Dlaczego warto unikać firm „pomagających” w regulowaniu zadłużeń?

Optymalizacja spółek – legalność, ustawodawstwo, metody

Upadłość – Zgłoszenie wniosku czy ogłoszenie upadłości przez Sąd?

299 k.s.h – Niekończąca się opowieść …

Życzenia Świąteczno Noworoczne cz.2

W krainie absurdu cz.1

Zadłużona spółka to nie tylko 299 ksh, ale i przerażający art. 586 ksh ;)

Życzenia świąteczne od kancelarii bladowski.legal cz.1

Skup spółek – procedury, formalności, etapy.

Procedury prawne i finansowe w procesie skupu spółek zadłużonych

Formy prawne spółek a ochrona majątku

Skup spółek zadłużonych: kluczowe aspekty analizy finansowej i przeniesienia praw

Szukasz w internecie faktów i mitów o art.586 k.s.h. Spokojnie! Nie znajdziesz!

Ograniczenie odpowiedzialności zarządu za zobowiązania

Umowa kupna-sprzedaży spółki zadłużonej

Spokojnie to tylko upadłość

Skup spółek zadłużonych: Fakty i mity cz.3

Skup spółek zadłużonych: Fakty i mity cz.2

Skup spółek zadłużonych: Fakty i mity cz.1

299 ksh niekonstytucyjne

Kupujemy Zadłużoną Spółkę cz.2 Windykatornia Simplex sp. z o.o. ze Słupska

Kupujemy Zadłużoną Spółkę Windykatornia Simplex sp. z o.o. ze Słupska

Pytania i Odpowiedzi

Notariusza "warto" posłuchać

Jestem kimś pracuję w US i mam braki w wykształceniu podstawowym

Odpowiedzialność prezesa zarządu w spółce z o.o. – mity i realia prawne

CZYM SĄ AKTYWA I ICH WPŁYW NA BILANS? A CO ZA TYM IDZIE NA 233/299/586 K.S.H

Majątek spółki w kontekście art. 586 ksh

Majątek spółki a bezskuteczność egzekucji – art. 233/299/586 KSH

Likwidacja poprzez sprzedaż spółki

Zawyżanie wartości spółki przez aktywa

Presja wierzycieli

KAPITAŁ ZAKŁADOWY

586 ksh

Zawyżanie wartości spółki

ZALEŻNOŚĆ: MAJĄTEK, A UPADŁOŚĆ

Jestem członkiem zarządu dużej, upadającej spółki. Jak mogę ją optymalizować?

Odpowiedzialność majątkowa członka zarządu w kontekście upadłości spółki

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych

Odpowiedzialność Zarządu za zobowiązania – to już staje się nudne.

Art. 299 ksh to temat rzeka…

Jestem kimś pracuję w US! Mam braki w wykształceniu podstawowym.

Koszt Upadłości

Pochlebstwa płynące z ZUS-u dla nas – za dobrze wykonywaną pracę :)

Upadłość Spółki 2025

Proces restrukturyzacji spółki wiąże się z przejęciem jej udziałów - co pozwala unikać 299 K.s.h.

Kompleksowa obsługa rejestracji spółek w Krajowym Rejestrze Sądowym

Utworzenie na bazie przedsiębiorstwa w likwidacji nowego podmiotu, wykorzystującego potencjał spółki

Nabywamy spółki po przeanalizowaniu wstępnym dokumentacji finansowej

Nasze działanie pozwoli :uchronić się przed orzeczeniem zakazu prowadzenia działalności gospodarczej

Ochronie przed konsekwencjami wynikającymi z art. 299 K.s.h, oraz art. 21 Prawa upadłościowego

Chronimy majątek prywatny przed wierzycielami i komornikiem

RESTRUKTURYZACJA w 2025 opiera się przede wszystkim na : Występowaniu jako zarząd kryzysowy

Artykuł 299 ksh - fakty i mity

Czym jest prosta spółka akcyjna?

Innowacyjne strategie biznesowe: jak zwiększyć konkurencyjność firmy konsultingowej

Jak uniknąć pułapek w prowadzeniu spółki 2025

Jak skutecznie opracować strategię biznesową dla rozwoju firmy

Innowacyjne strategie rozwoju biznesu: jak wykorzystać nowe technologie?